Samfélagsmál í Reykjanesbæ

Í hjarta Suðurnesja liggur Ásbrú, svæði sem á sér enga hliðstæðu á Íslandi. Frá því að bandaríski herinn yfirgaf svæðið árið 2006 hefur þessi fyrrum herstöð verið vettvangur mikilla tækifæra en jafnframt vettvangur einhverra dýpstu hagsmunaátaka sem um getur milli ríkis og sveitarfélags. Þegar horft er á tölurnar og raunveruleikann á bak við glansmyndir skipulagsáætlana, blasir við óþægileg spurning: Er ríkisvaldið að misnota aðstöðu sína á kostnað íbúa Reykjanesbæjar?

Forsendubrestur í tvo áratugi
Deilurnar um Ásbrú eru ekki nýjar af nálinni. Strax árið 2010 lýsti bæjarráð Reykjanesbæjar yfir „forsendubresti“ vegna þess að ríkið innheimti þá þegar milljarða í tekjur af svæðinu á meðan bærinn stóð eftir með hundruð milljóna króna halla af rekstri þess.

Síðan þá hefur lítið breyst í grunninn. Ríkissjóður, í gegnum þróunarfélagið Kadeco, situr sem stærsti landeigandinn og innheimtir lóðaleigu og söluandvirði byggingarréttar. Á sama tíma hvílir öll þjónustuskylda — skólar, leikskólar, félagsþjónusta og íþróttamannvirki — að fullu á herðum Reykjanesbæjar.

Nýleg gögn úr rannsóknum á högum og líðan barna í Reykjanesbæ draga upp margslungna mynd af aðstæðum þeirra. Þau sýna samspil sterks félagslegs stuðnings og alvarlegra áskorana, sérstaklega þegar kemur að geðheilsu og áhættuhegðun. Þessi niðurstaða kallar á markvissar aðgerðir – til að tryggja að öll börn í bænum fái jöfn tækifæri til að þroskast og dafna, óháð uppruna eða félagslegri stöðu.

Vorið 2021, þegar ég var á mínu fyrsta ári sem skólastjóri Háaleitisskóla á Ásbrú, varð mér ljóst að félagsmiðstöðvarstarfið í Reykjanesbæ þyrfti að einhverju leiti endurskoðunar við. Samkvæmt niðurstöðum rannsóknar fyrirtækisins Rannsóknar og Greiningar haustið 2020 kom m.a. í ljós að þátttaka barna og ungmenna í Ásbrúarhverfi í starfi Fjörheima, sem er miðlæg félagsmiðstöð í bænum, var töluvert minni en þátttaka barna og ungmenna úr öðrum hverfum bæjarins.

Nauðsynlegt var að grípa til tafarlausra aðgerða
Það var ljóst að við það yrði ekki unað. Það yrði að virkja börnin í Ásbrúarhverfi til þátttöku í skipulögðu félagsmiðstöðvarstarfi og með því rjúfa einangrun, efla félagsfærni og bæta líðan þeirra……………….