Nú þarf framkvæmd, ekki fleiri almennar umræður

Ný skýrsla um starfsumhverfi í grunnskólum á höfuðborgarsvæðinu staðfestir það sem starfsfólk skóla hefur lengi sagt. Álagið í grunnskólum er hvorki tímabundið ójafnvægi, ástæðulausar kvartanir né skortur á seiglu. Það er kerfisvandi.

Álagið er vissulega misjafnt milli skóla og ólíkra starfa en víða er það orðið mjög þungt. Sérstaklega hvílir það á umsjónarkennurum. Það kemur ekki á óvart. Umsjónarkennarar kenna, halda utan um nám, líðan, hegðun, foreldrasamskipti, skráningar, teymisfundi og flókin nemendamál. Þeir eru í raun orðnir millistjórnendur án nægs tíma, stuðnings eða formlegs svigrúms.

Þetta gengur ekki upp til lengdar……………..

Íslensk stjórnvöld hafa á síðustu árum rætt af miklum móð um mikilvægi STEM-greina (vísinda, tækni, verkfræði og stærðfræði) fyrir framtíð íslensks atvinnulífs. Í hátíðarræðum og stefnumótunarskjölum er lögð áhersla á nýsköpun, orkuskipti og fjórðu iðnbyltinguna. Samhliða þessu liggja fyrir metnaðarfullar atvinnu- og menntastefnur sem eiga að tryggja samkeppnishæfni þjóðarinnar á alþjóðlegum mörkuðum. En þrátt fyrir fögur fyrirheit blasir við bitur staðreynd sem við getum ekki lengur flúið: Íslenskt menntakerfi er ekki að skila því sem til er ætlast.

Þetta er ekki spurning um skort á hæfileikum eða áhuga íslenskra barna. Þetta er kerfislægur vandi. Við erum að horfa upp á vaxandi gjá á milli þeirrar færni sem atvinnulífið krefst og þess undirbúnings sem nemendur hljóta í skólakerfinu. Þessi gjá birtist í veikum undirbúningi fyrir framhaldsskóla, yfirhlaðnum námskrám og háu brottfalli í tæknigreinum á háskólastigi.

Það er áhugavert að fylgjast með því hvernig umræða mótast – ekki bara í orðum, heldur líka í því hvernig hlutir eru settir fram.

Stundum birtist það í litlum atriðum, eins og myndavali eða tón.

En undir liggur stærra mál.

Umræðan um Evrópumál og mögulega þjóðaratkvæðagreiðslu snýst í grunninn um þetta:

Eigum við að fá að taka ákvörðun sem þjóð um næstu skref?

Það ætti í raun ekki að vera umdeilt.

Við höfum áður staðið frammi fyrir svipuðum tímamótum – til dæmis með EES-samninginn. Þá voru efasemdir og áhyggjur en reynslan hefur að flestu leyti verið mjög jákvæð fyrir íslenskt samfélag og atvinnulíf.

Í dag stöndum við frammi fyrir nýjum spurningum:

– um vexti og lífskjör

– um samkeppni og tækifæri

– um stöðu Íslands í alþjóðlegu samhengi

Það er eðlilegt að fólk hafi mismunandi skoðanir á Evrópusambandinu.

En það ætti ekki að vera umdeilt að þjóðin fái að segja sitt álit.

Lýðræði snýst um traust.

Traust á því að fólk geti tekið upplýstar ákvarðanir um eigin framtíð.

Ég tel mikilvægt að við fáum það tækifæri.